WORKSHOP | Je kunt 'm alles vragen: AI

Hoe we AI vermenselijken en wat dat betekent voor wetenschapscommunicatie

Ontwikkelingen op het gebied van AI volgen elkaar in snel tempo op. Met name de opkomst van generatieve AI-chatbots zoals ChatGPT, Copilot en DeepSeek heeft de afgelopen periode voor veel media-aandacht gezorgd. Behalve dat het indrukwekkend is waartoe technologie in staat is, zijn er ook zorgen over de rol die AI in ons dagelijks leven zal krijgen (of al heeft).

Wetenschapscommunicatoren en -journalisten spelen een sleutelrol in communicatie over AI. Veel mensen lezen of horen immers nog altijd het eerst over nieuwe technologische ontwikkelingen via (online) media. Een kenmerk van veel wetenschapscommunicatie over AI is dat aan de technologie vaak (veelal onbewust) menselijke eigenschappen worden toegekend. Niet alleen zeggen we dat ChatGPT iets ‘denkt’, ‘vindt’ of ‘weet’, we hebben het ook over AI als ‘vriend’, ‘collega’ of ‘therapeut’.

Deze antropomorfiserende metaforen kunnen allerlei positieve effecten hebben: ze zorgen voor herkenning, vergroten begrip van de technologie en dragen er zo aan bij dat experts en burgers met elkaar in debat kunnen gaan.
Toch kleven er ook nadelen aan dit metafoorgebruik. Door chatbots te beschrijven alsof ze menselijke kenmerken hebben, hechten we misschien te veel waarde aan hun output (die regelmatig incorrect is) en overschatten we mogelijk de bijdrage van dit soort nieuwe (technologische) ontwikkelingen aan het oplossen van maatschappelijke problemen.

Het vermenselijken van AI gaat vaak (bijna) vanzelf, maar als we met elkaar (wetenschapscommunicatoren én burgers) een brede maatschappelijke discussie over de kansen en risico’s van AI willen voeren, moeten we ons bewust zijn van de manier waarop deze vermenselijking invloed heeft op ons beeld van de technologie.

In deze hands-on workshop word je ondergedompeld in de wereld van antropomorfisme. We brengen in kaart welke menselijke kenmerken zoal worden toegekend aan generatieve AI en wat dat betekent voor de manier waarop we erover communiceren. Daarnaast gaan we op zoek naar alternatieve manieren om AI te beschrijven en gaan we in gesprek over de rol van (antropomorfiserende) taal in de wetenschapscommunicatiepraktijk. Ben jij je bewust de manier waarop je over AI denkt en communiceert?